‘De Bijbel gaat pas echt leven als je hem in zijn eigen wereld leest’
Interview met Arco den Heijer, docent Nieuwe Testament aan de TUU en cursusleider van de Exegetische Werkplaats, die in april gehouden wordt. Arco studeerde klassieke talen en theologie en zoekt bewust het snijvlak tussen die twee werelden.
Wat drijft je in je onderzoek naar Lucas en Handelingen?
“Ik vind het belangrijk om het Nieuwe Testament te lezen binnen de context van het Romeinse Rijk en het jodendom van de eerste eeuw. Lucas en Handelingen doen dat zelf ook: ze noemen keizers, steden en bestuurders. Het helpt enorm als je veel weet over die context. Daarnaast vind ik het steeds interessanter om deze teksten naast andere Joodse teksten uit die tijd te lezen. Er wordt nog te vaak een karikatuur van het jodendom van toen geschetst, waar de boodschap van Jezus en het Nieuwe Testament dan positief tegenover staat. Maar de teksten van het Nieuwe Testament zijn zelf Joodse teksten, ontstaan binnen de diversiteit van het jodendom. Als je dat serieus neemt, ontdek je hoeveel continuïteit er is. En hoe concreet deze brieven en verhalen zijn ingebed in hun tijd. Je ziet dan dat de vragen van toen vaak verrassend veel lijken op die van nu. Net zoals wij vandaag zoeken naar onze plaats in samenleving en politiek, deden gelovigen dat toen ook.”
Kun je daar een voorbeeld van geven?
”In de Exegetische Werkplaats bekijken we Handelingen 16. Daar krijgt Paulus het verwijt dat hij als Jood niet past in de Romeinse samenleving. Hij draait het om en beroept zich juist op zijn Romeinse burgerschap: wat de Romeinen met hém doen, past niet bij hun eigen regels. Het gaat hier om identiteit: hoe ben je tegelijk Joods, Romeins én volgeling van Jezus? Dat raakt direct aan onze vragen vandaag: hoe ben je Nederlander en christen, en hoe verhoud je je tot een overheid als die beleid voert waar je niet achter staat?”
Wat maakt Filippi bijzonder?
”Lucas noemt Filippi expliciet een Romeinse kolonie, een soort mini-Rome in Macedonië, met Romeins bestuur, rechtspraak en infrastructuur. Dat verklaart waarom thema’s als Romeins recht en burgerschap daar zo’n grote rol spelen.”
Hoe ziet de cursus eruit en wat levert het op?
”Deelnemers bespreken vooraf een gedeelte uit de brief aan de Filippenzen met een groep buiten hun eigen context – bijvoorbeeld jongeren, bewoners van een verzorgingshuis of mensen in een gevangenis – en brengen die ervaringen mee. Tijdens de tweedaagse lezen we de teksten samen tegen de achtergrond van die tijd, ook in het Grieks, je krijgt Filippi als stad echt voor ogen. En we slaan de brug naar vandaag. Thema’s als slavernij, burgerschap en identiteit gaan ineens spreken in onze eigen samenleving.”
Waar kijk je zelf het meest naar uit?
”Naar de deelnemers. Ik ben benieuwd met welke verhalen zij komen en wat dat losmaakt. En dat alles op een inspirerende plek: het Norbertijnenklooster in Hierden – ideaal om even los te komen van de dagelijkse routine en je te verdiepen in de tekst.”
Arco den Heijer is samen met Suzan Sierksma-Agteres cursusleider van de Exegetische Werkplaats, een tweedaagse cursus in het bezinningscentrum ‘De Boerderij’ van de Norbertijnen in Hierden. Er zijn nog een paar plekken beschikbaar. Meld je je aan? Klik hier: Exegetische werkplaats – PEP
